Aldegidlarga izomer modda tarkibida karbonil guruh tutadi va bu karbonil guruh ikki tomondan r tutadi. CnH



Download 40 Kb.
Sana17.07.2022
Hajmi40 Kb.
#818327
Bog'liq
18. KETONLAR


KETONLAR

Aldegidlarga izomer modda tarkibida karbonil guruh tutadi va bu karbonil guruh ikki tomondan R tutadi. CnH2nO n ≥ 3.


Molekulasida har xil R tutgan ketonlar aralash ketanol R bir xil bo`lgan ketonlar – simmetrik ketonlar deyiladi.
Ketonlarda karbonil guruhning joylanishi va R ning tarmoqlanishiga ko`ra izomerlanadi.
Ratsional nomenklaturaga ko`ra ketonlarni nomlashda avval karbonil guruh bilan bog`langan R lar nomi (R bir xil bo`lsa – “di” qo`shimchasi har xil bo`lsa, avval kichigi so`ng kattasi aytiladi) oxirida Keton so`zi qo`shiladi.
O

CH3 – C – CH3 – aseton (T) dimetil keton (R) propanon (S)
CH3 – C – C2H5 – metal, etil, keton (R) butanon (S)

O
CH3 – C – C3H7 – penetil, propel ketan (R) pentanon-2 (S) C = C -
║ ║
O O
C2H5 – C – C2H5 – dietil keton (R) pentanon-3 (S)

O
Fizik xossalari

Aseton – o`ziga xos o`tkir hidli, rangsiz, tiniq, uchuvchan suyuqlik bo`lib, suvdan yengil suv bilan har qanday nisbatda aralasha oladi. Eng yaxshi erituvchi. Asetondan tutunsiz poroh, sun`iy ipak ishlab chiqarishda, xloroform, yodoform, bromoform, sulfonal, sintetik kauchik (poli izopren) karbinol yelim, organik shisha va boshqa moddalarni ishlab chiqarishda homashyo sifatida ishlatiladi.




Olinishi

Yog`ochni va toshko`mirni quruq haydash orqali aseton olinadi.


Ikkilamchi spirtlarni oksidlanishidan.
CH3 – C – CH3 CH3 – C – CH3
║ ║
OH O

Kucherov reaksiyasi 1881-yil Alkinlarni gidratlab


CH3 – C ≡ CH + H2O→ [CH3 – C = CH2] → CH3 – C – CH3
│ ║
OH O
Kumol usulu
Chizma

Digalogenli alkanlardan olish


OH

R – CCl2 – R + NaOH(suv) → [R – C – R] → H2O + R – C – R
│ ║
OH O
Karbon kislota tuzlarini quruq haydash orqali.
Karbon kislotalarni 4000 – 5000 C da bug`lantirib katalizator ustidan o`tkazilganda ketonlar hosil bo`ladi.
O

R – COOH  R – C – R + CO2 + H2O
O

R – COOH + R COOH  R – C – R + CO2 + H2O
Katal: MnO, CaO, ZnO

Karbon kislota xlorangidlaridan olish.


O
O ║
R – C + R – CH – Cl → CdCl2 + R – C – R
Cl


Kimyoviy xossalari

Ketonlar barcha reaksiyalarga oson kirishuvchi moddalardir. Lekin judayam qiyin oksidlanadi. Kumush ko`zgu reaksiyasiga kirishmaydi. Qattiq sharoitda kuchli oksidlovchilar ta`sirida oksidlanganda molekula karbonil guruh tutgan joydan uzilib karbon kislotalarga aylanadi.


C – C – C CH3COOH + HCOOH

O
C – C – C – C 2CH3COOH yoki HCOOH + C2H5COOH

O
Qaytarilganda 2 lamchi spirt hosil bo`ladi.
CH3 – C – CH3 + H2 → CH3 – C – CH3
║ │
O OH

Birikish reaksiyalari


C C
│ │


1) CH3 – C – CH3 + NaHSO3 → C – C – SO3Na + HCN → C – C – C ≡ N
║ │ │
O OH C
C C
│ │
2) 2C3H6O + H2  C – C – C – C
│ │
OH OH pinozon
Almashinish reaksiyalari
Cl

C – C – C + PCl5  C – C – C + POCl3 + NH2OH  C – C = N – OH +
║ │ │
O Cl C
C ketoksim
+ H2O + N2H4  C = N – NH2 + H2O
C
aseton gidrozoni
C C
2 C3H6 + N2H4  C = N = C + H2O
C C
CH3 – C – CH3 + 6Cl2  CCl3 – C – CCl3 + 6HCl
║ ║
O O
lakrimator


Oksidlanishi

Oksidlanganda zanjirning uzilishi tufayli qisqa zanjirli karbon kislotalar hosil bo`ladi. Oksidlanganda zanjir karbonil guruhning har ikkala tomonidan ham uzilishi mumkin.


Bu qoidani A.N.Popov topganligi tufayli Popov qoidasi deyiladi.
Masalan: metil propil keton oksidlanganda 4 xil kislota hosil bo`ladi. Bundan tashqari boshqa birikmalar ham hosil bo`ladi. Bu esa ularning tuzilishini aniqlashga qiyinchilik tug`diradi. Ketonlarning tuzilishi ularning oksidlanishiga mahsulotiga qarab aniqlanadi.
Download 40 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©www.hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish