Suvdan kremniy kislotasini olib tashlash reja: Kremniy va uning hossalari. Suvdan kremniyni ajratib olish



Download 199,74 Kb.
bet1/3
Sana08.06.2023
Hajmi199,74 Kb.
#949931
  1   2   3
Bog'liq
ies b1


SUVDAN KREMNIY KISLOTASINI OLIB TASHLASH
REJA:
1.Kremniy va uning hossalari.
2.Suvdan kremniyni ajratib olish.

Suvdan kremniy moddasini ajratib olishning asosiy bosqichi, suvda o'tishga to'g'ri keladigan silika mineralini ajratishdir. Silika minerali, quru, yaylovli, ko'p joylashgan hududda ko'p paytdan beri yoqilgan to'lqinlardan ajratilishi mumkin.


Suvdan kremniy moddasini ajratish jarayoni quyidagi bosqichlardan iborat bo'lishi mumkin:


1. Silika mineralini ajratish: Silika mineralini ajratish uchun, suvdan to'lqinlar ajratiladi. Bu to'lqinlar, silika mineralini o'z ichiga olgan shaklida joylashgan joylarda ko'p paytdan beri yig'ilganlaridir. Özbekistonda quyidagi silika mineral turlari ko'p uchraydi: kuvars, tridimit, kristobalit, agat, oniks, opal va boshqalar.


2. Silika mineralini tahlil qilish: Ajratilgan to'lqinlar laboratoriya sharoitida tahlilga solinadi. Tahlil natijasida, silika mineralining turini aniqlash va undan keyin kremniy moddasini ajratish uchun kerakli tur tanlanadi.


3. Silika mineralini quritish: Tahlil qilingan silika minerali o'zini quritish uchun tarqalgan. Bu jarayonda, mineralning suvining ajratilishi, quru holatga keltirilishi va toz shakliga kelishi kutiladi.


4. Kremniy moddasini ajratish: Quritilgan silika minerali toz shakliga kelganidan so'ng, undan kremniy moddasi ajratiladi. Bu ajratish jarayonida quru silika mineralining mekanik usullar yordamida ajratilishi yoki kimyoviy usullar bilan silika tozining tahlili va ajratilishi amalga oshirilishi mumkin.


Kremniy moddasini ajratib olish natijasida elde etilgan kremniy moddasi, ko'plab sanoat sohalarida qo'llaniladi. Bu sohalar orasida steklo ishlab chiqarish, seramik ishlab chiqarish, yari-o'tkazgichlar ishlab chiqarish, to'qish sovqotish tizimlarida ishlatish, elektronika sanoati, kimyo sanoati va boshqalar kiritiladi.


Kremniy moddasi ajratib olish jarayoni davomida, kremniy moddasini ajratishga qo'yiladigan har qanday usulda xavfsizlikni ta'minlash uchun kerakli bo'lgan himoya vositalari va xavfsizlik muhofazasi tizimlari qo'llanilishi zarurdir. Buning yanada muhim ahamiyati mavjud bo'lgan bir tahllil. Suvdan kremniy moddasini ajratib olish jarayoni, silika mineralini suv bilan ajratish va keyin quritish, tahlil qilish va ajratish bosqichlarini o'z ichiga oladi.


Silika mineralini ajratish uchun, suvdan to'lqinlar ajratiladi. Bu to'lqinlar, silika mineralini o'z ichiga olgan shaklida joylashgan hududda ko'p paytdan beri suvda yig'ilganlaridir. Ajratilgan to'lqinlar laboratoriyada tahlilga solinadi va silika mineralining turi aniqlanadi.


Ajratilgan silika minerali quritiladi. Quritish jarayonida, suvi ajratilgan mineral toz shaklida kelishi uchun quritiladi.


Tahlil qilingan silika minerali toz shakliga kelgandan so'ng, undan kremniy moddasi ajratiladi. Bu ajratish jarayonida quru silika mineralining mekanik usullar yordamida ajratilishi yoki kimyoviy usullar bilan silika tozining tahlili va ajratilishi amalga oshirilishi mumkin.


Kremniy moddasi, ko'plab sanoat sohalarida qo'llaniladi. U steklo ishlab chiqarish, seramik ishlab chiqarish, yari-o'tkazgichlar ishlab chiqarish, to'qish sovqotish tizimlarida ishlatish, elektronika sanoati, kimyo sanoati va boshqa sohalar uchun muhim bir materialdir.

Kremniy moddasi ajratib olish jarayonida xavfsizlik va ergashishni ta'minlash uchun, kerakli bo'lgan himoya vositalari va xavfsizlik muhofazasi tizimlari qo'llanilishi kerak. Bu, ishchiylar va atrofdagi insonlar uchun xavfsizlikni ta'minlash uchun juda muhimdir.


Yer yuzida suvning umumiy miqdori 1,386- 10 9 kub.km (1,386 • 10 18 м3 ) yoki 1,4* 10
tonnani tashkil etadi. Suvning ko'p miqdori doimiy er qatlami issiqligi va quyosh energiyasi issiqligi ta'sirida aylanma harakatda bo'ladi. Tabiiy, atmosferali, yuza suvi, er osti suvi, okean suviga bo'linadi.
Atmosfera suvi, qor, yomg'ir (tarkibida ma'lum miqdorda erigan gazlar О, СО, N, H2S bo'ladi ) suvidan iborat.
Yuza suvi ochiq suv sig'imi: daryo, ko'l, kanal, suv saqlanadigan joylardan iborat. Yuza suvi tarkibida turli mineral, organik moddalar mavjud.
Yer osti suvi artezian, quduq, buloq suvlaridan iborat. Uning tarkibida yuqori miqdorda mineral tuzlar, ishqorlangan tuproq, cho'kkan jins va kam miqdorli organik moddalar mavjud.
Dengiz suvida ko'p komponentli elektrolit eritmalari, litosferada mavjud bo'lgan barcha elementlar miqdori mavjud bo'lib, unda turli gazlar erigan bo'ladi.
Tuzning miqdoriga qarab tabiiy suvlar chuchuk ( tuz miqdori 12kg ), tuzsimon ( tuz miqdori 1-102 kg gacha ) va tuzli (tuz miqdori 102kg) turlarga bo'linadi. Gidrosferaning umumiy hajmiga nisbatan planetada tabiiy suv manbai 0,03%ni tashkil etadi. Shuning uchun ham sanoatni suv bilan ta'minlash manbai daryo suvlaridir.
Kimyo sanoatida qo'llanadigan suv sifati u yoki bu ishlab chiqarish talabiga javob berishi lozim. Suv sifati fizik va kimyoviy xususiyatlar yig'indisi bilan aniqlanadi. Bu xususiyatlarga: rang, tiniqlik, hid, umumiy miqdori, qattiqlik, oksidlanuvchanlik, rN muhit (suvdagi turli aralashma miqdoriga bog'liq) kiradi. Sanoat suvining eng muxim xarakteristikalari qattiqlik, oksidlanuvchanlik bilan ifodalanadi.
Qattiqlik suv tarkibidagi kalsiy va magniy tuzlari miqdori bilan aniqlanadi. Anion tabiatiga ko'ra qattiqlik karbonat (НСО3) ionlari miqdori bilan, doimiy qattiqlik, yumshoq, (К=2), o'rtacha qattiq (К=2-10), qattiq (К=10) turda bo'lishi mumkin.
Suvning oksidlanuvchanlik xossasi unda organik moddalarni, oson oksidlanuvchan temir va vodorod sul'fid birikmalarni borligi bilan xarakterlanadi.
Suvning reaksiya aktivligi uning kislotali yoki ishqoriyligi bilan ifodalanadi. U suvda ba'zi gazlarni borligi (xlor,СО), sanoat suv sig'imlaridan qo'shilib keladigan gumin kislota va moddalarni miqdoriga bog'liq holda aniqlanadi. Tabiiy suvda aktiv muhit рН= 6,5 8,5 га teng.
Sanoat suvi tarkibidagi zararli aralashmalar ta'siri uning kimyoviy tabiatiga, konsentrasiyasiga, dispers holatiga, suvdan foydalanadigan aniq ishlab chiqarish texnologiyasiga bog'liq. Suvda bor bo'lgan moddalar chin eritma (tuzlar, gazlar, ba'zi organik birikmalar), kolloid holatda (alyuminiy va temirsilikati, ba'zi gidrooksidlar, kremniy kislotasi, lignin ko'rinishdagi organik birikmalar), og'irlik holatida (loy tuproq, qum va ohak zarrachalari) bo'ladi.
Suvda erigan moddalar qizdirish natijasida qurilma devoriga qoplanadi va kurilmani emirilishiga sabab bo'ladi. Kolloid aralashmalari suvning ko'piklanishiga, elektrolizyor diafragmasini zararlanishiga olib keladi. Qo'pol dispers aralashmalar truba quvurini ifloslaydi, natijada ish unumdorligi pasayadi, uning berkilib qolishiga sabab bo'ladi. Shuning uchun ham ishlab chiqarishga beriladigan suv dastlab tayyorlanadi.
Suvni tayyorlash deb, tabiiy suv tarkibidan ishlab chiqarish uchun zararli bo'lgan aralashmalarni chiqarib tashlash jarayoniga aytiladi. Suvni tayyorlash jarayoniga: yoritish, yumshatish, degazasiyalash, ba'zi hollarda tuzsizlantirish, ichimlik suvini zararsizlantirish kabilar kiradi. Sanoat suvini tayyorlash jarayoni sxemasi quyidagicha:

Suvni yoritish cho'ktirish va g'ovaksimon material orqali filtrlash natijasida amalga oshiriladi. Kolloid aralashmalarni koagulyasiyalash va suv tarkibidagi bo'yalgan moddalarni absorbsiyalash maqsadida muhitga alyuminiy sulfat va temir elektrolitlari qo'shiladi.


Suvni zararsizlantirish suvga xlor ta'sir ettirish yoki ozonlash orqali amalga oshiriladi.
Degazasiya - kimyoviy usul bilan suvdan erigan gazlar chiqarib olinadi, ya'ni gazlar kimyoviy reagentlar yordamida yuttiriladi, masalan, uglerod oksidi bo'lganda:
СО2 + Са(ОН)2 СаСОъ2О
Yoki fizikaviy usul bilan havoda ba'zan vakuumda termik deaerasiyalanadi.
Tuzsizlantirish suvni tozaligi o'ta qattiq talab etilgan ishlab chiqarishda qo'llaniladi, masalan, yarimo'tkazgichli material olishda, kimyoviy toza reaktivlar ishlab chiqarishda, farmasevtika preparatlarni olishda tuzsizlantirish jarayoni amalga oshiriladi. Suvni tuzsizlantirish ion almashinish, distillash, elektroliz usullari orqali olib boriladi.Ion almashinish usuli ba'zi qattiq jismlar eritmadan ionlarni xuddi shunday ishorali boshqa ionlarga ekvivalent miqsorda almashib yutishiga asoslangan. Ionitlarkationit va anionitlarga bo'linadi. Kationitlar harakatchan natriy yoki vodorod kationi, anionitlari esa harakatchan gidroksil ionidan iborat. Kationit sifatida sulfoko'mir, alyumosilikatlar, anionit sifatida sun'iy smola, masalan karbamid qo'llaniladi.Suvni qo'shimcha ionit filtrlari yordamida tozalanganidan so'ng distillash orqali tuzsizlantiriladi.

Download 199,74 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©www.hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish