Тилимиз тарихидаги сонларни ҳам



Download 0,85 Mb.
bet1/4
Sana25.06.2022
Hajmi0,85 Mb.
#705139
  1   2   3   4
Bog'liq
son
50 Essays to Ivy League Schools, Ismatova Dilrabo

O’zbekiston Respublikasi Oliy va O’rta maxsus ta’lim vazirligi
Guliston davlat universiteti
Tayyorladi: Jo’raboyeva Gavhar
Taqdimot
Eski
turk
yozuvi

Тилимиз тарихидаги сонларни ҳам

худди ҳозирги ўзбек тилидагидек

гуруҳлаштириш мумкин.


Сон

Тузилишидан жиҳатдан саноқ сонлар содда ва составли бўлган.

Тузилишидан жиҳатдан саноқ сонлар содда ва составли бўлган.

Содда сонларни бирликлар, ўнликлар, юз, мингликлар деб кўрсатиш мумкин. Албатта бунда ҳозиргидан айрим сонларнинг айтилишида ва баъзиларининг талаффузида қисман фарқ ҳам мавжуд. Чунончи, iкu // iккi; йэтi // йэттi; сэкiз // сэккiз; тоқуз // тоққуз; йiгiрмe // йiгiрма; отуз // оттуз; элiк // эллiк; элi // эллi; тоқсон // тохсон; йуз, мiн, туман-10 000; лэк-100 000, йуз туман- 1 000 000.


Саноқ сон

20 сони Ўрхун-Энасой ёдномаларида йiгiрмi тарзида талаффуз қилиниб, Маҳмуд Қошгарийнинг гувоҳлигича Х1 аср тилида йiгiрмi //йiгiрма тенг қўлланилган (М.Қ. 55-бетлар).

20 сони Ўрхун-Энасой ёдномаларида йiгiрмi тарзида талаффуз қилиниб, Маҳмуд Қошгарийнинг гувоҳлигича Х1 аср тилида йiгiрмi //йiгiрма тенг қўлланилган (М.Қ. 55-бетлар).

80, 90 сонлари қадимги ёдномаларда сакiз он, тоқуз он тарзида бўлиб, бу ҳолат “Девону луғатит турк”да ҳам қайд этилган (М.Қ. 410).


Ko’k turk yozuvi

Эски ўзбек тилида саноқ сонларнинг катталари туман ва лек бўлиб, олдидан кичик сонлар билан бирга келади:

Эски ўзбек тилида саноқ сонларнинг катталари туман ва лек бўлиб, олдидан кичик сонлар билан бирга келади:

Бiр туман халқ қiрiлдi барi (Ш.Н, 37).

Йуз туман барқи бала урдуқ мэнга (Нав. ЛТ. 83).

Уч-торт лек олуб қойарлар (БН, 332).

Бiр лек афғон йiғiлiбдур (БН,468).

Қадимги туркий тилда составли саноқ сонларнинг тузилиши қисман фарқланган:


Download 0,85 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©www.hozir.org 2023
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
guruh talabasi
nomidagi toshkent
O’zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
davlat pedagogika
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
vazirligi muhammad
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
toshkent davlat
respublikasi axborot
O'zbekiston respublikasi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
махсус таълим
vazirligi toshkent
fanidan tayyorlagan
saqlash vazirligi
bilan ishlash
Toshkent davlat
Ishdan maqsad
fanidan mustaqil
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
coronavirus covid
vazirligi koronavirus
koronavirus covid
qarshi emlanganlik
covid vaccination
risida sertifikat
sertifikat ministry
vaccination certificate
haqida umumiy
o’rta ta’lim
matematika fakulteti
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti